Micron Document
<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 skin-theme-clientpref-day vector-sticky-header-enabled" lang="de" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Bacillus</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://de.wikipedia.org/wiki/Bacillus"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link href="./_mw_/ext.gadget.citeRef.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.defaultPlainlinks.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonHide.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonLayout.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonStyle.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiDarkmode.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiResponsive.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.specialSearch.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Bacillus rootpage-Bacillus skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><i>Bacillus</i></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="de" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="de" dir="ltr">
<style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r183054365">
/* start https://de.wikipedia.org/ */


.mw-parser-output .Person{font-variant:small-caps}.mw-parser-output table.taxobox{background:white;border:1px solid #72777d;border-collapse:collapse;clear:right;float:right;margin:1em 0 1em 1em}.mw-parser-output table.taxobox>*>*>th{background:#9bcd9b;border:1px solid #72777d;text-align:center}.mw-parser-output table.taxobox.palaeobox>*>*>th{background:#e7dcc3}.mw-parser-output table.taxobox.parabox>*>*>th{background:#b9b9b9}.mw-parser-output table.taxobox>*>*>td.Person,.mw-parser-output table.taxobox>*>*>td.taxo-name,.mw-parser-output table.taxobox>*>*>td.taxo-bild,.mw-parser-output table.taxobox>*>*>td.taxo-zeit{text-align:center}


/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style>
<table cellpadding="2" class="float-right taxobox infobox" id="Vorlage_Taxobox" style="width:300px;margin-top:0.5em;" summary="Taxobox">
<tbody><tr>
<th><i>Bacillus</i>
</th></tr>


<tr>
<td class="taxo-bild" style="font-size:smaller;">
<p>Bakterien der Gattung <i>Bacillus</i> mit Endosporen (ungefärbt, <a href="Phasenkontrastmikroskopie" title="Phasenkontrastmikroskopie">Phasenkontrastmikroskopie</a>)
</p>
</td></tr>


<tr>
<th><a href="Systematik_(Biologie)" title="Systematik (Biologie)">Systematik</a>
</th></tr>
<tr>
<td>
<table class="toptextcells" style="width:100%;">
<tbody><tr>
<td><i><a href="Dom%C3%A4ne_(Biologie)" title="Domäne (Biologie)">Domäne</a>:</i>
</td>
<td><a href="Bakterien" title="Bakterien">Bakterien</a> (Bacteria)
</td></tr>
<tr>
<td><i><a href="Abteilung_(Biologie)" title="Abteilung (Biologie)">Abteilung</a>:</i>
</td>
<td><a href="Firmicutes" class="mw-redirect" title="Firmicutes">Firmicutes</a>
</td></tr>
<tr>
<td><i><a href="Klasse_(Biologie)" title="Klasse (Biologie)">Klasse</a>:</i>
</td>
<td><a href="Bacilli" title="Bacilli">Bacilli</a>
</td></tr>
<tr>
<td><i><a href="Ordnung_(Biologie)" title="Ordnung (Biologie)">Ordnung</a>:</i>
</td>
<td><a href="Bacillales" class="mw-redirect" title="Bacillales">Bacillales</a>
</td></tr>
<tr>
<td><i><a href="Familie_(Biologie)" title="Familie (Biologie)">Familie</a>:</i>
</td>
<td><a href="Bacillaceae" title="Bacillaceae">Bacillaceae</a>
</td></tr>


<tr>
<td><i><a href="Gattung_(Biologie)" title="Gattung (Biologie)">Gattung</a>:</i>
</td>
<td><i>Bacillus</i>
</td></tr>

</tbody></table>
</td></tr>










<tr>
<th><a href="Nomenklatur_(Biologie)" title="Nomenklatur (Biologie)">Wissenschaftlicher Name</a>
</th></tr>
<tr>
<td class="taxo-name"><i>Bacillus</i>
</td></tr>
<tr>
<td class="Person"><a href="Ferdinand_Julius_Cohn" title="Ferdinand Julius Cohn">Cohn</a> 1872
</td></tr>

</tbody></table>
<p><i><b>Bacillus</b></i> (lateinisch für „Stäbchen“) ist der Name einer <a href="Gattung_(Biologie)" title="Gattung (Biologie)">Gattung</a> stäbchenförmiger <a href="Bakterien" title="Bakterien">Bakterien</a> mit mehr als 200 bekannten Arten.<sup id="cite_ref-1" class="reference"><a href="#cite_note-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Sie sind <a href="Gram-F%C3%A4rbung" title="Gram-Färbung">grampositiv</a>, <a href="Endospore" title="Endospore">Endosporenbildner</a>, <a href="Aerob" class="mw-redirect" title="Aerob">aerob</a> und können sich meistens aktiv mittels <a href="Peritrich" class="mw-redirect" title="Peritrich">peritrich</a> angeordneter <a href="Flagellum" title="Flagellum">Geißeln</a> bewegen. Kennzeichnend für die vorwiegend in <a href="Boden_(Bodenkunde)" title="Boden (Bodenkunde)">Erdböden</a> vorkommende Gattung <i>Bacillus</i> ist die Bildung von Endosporen und (im Gegensatz zur Gattung <i><a href="Clostridien" title="Clostridien">Clostridium</a></i>) aerobes oder <a href="Anaerobie" title="Anaerobie">fakultativ aerobes</a> Wachstum und aerober <a href="Energiestoffwechsel" title="Energiestoffwechsel">Energiestoffwechsel</a>. Einige Arten dieser in der Umwelt weit verbreiteten und weit überwiegend nicht pathogenen Bakterien können <a href="Pathogen" class="mw-redirect" title="Pathogen">pathogen</a> (krankheitserregend) sein und beispielsweise eine <a href="Gastroenteritis" title="Gastroenteritis">toxinbedingte Enteritis durch Lebensmittel</a> (<i><a href="Bacillus_cereus" title="Bacillus cereus">Bacillus-cereus</a>-Enteritis</i>), katheter-assoziierte Infektionen, eine (posttraumatische) <a href="Endophthalmitis" title="Endophthalmitis">Endophthalmitis</a>, selten <a href="Bakteri%C3%A4mie" title="Bakteriämie">Bakteriämien</a> und <a href="Sepsis" title="Sepsis">Sepsis</a> auslösen.<sup id="cite_ref-2" class="reference"><a href="#cite_note-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p><a href="Umgangssprache" title="Umgangssprache">Umgangssprachlich</a> werden verschiedene <a href="Krankheitserreger" title="Krankheitserreger">krankheitserregende</a> <a href="Mikroorganismus" title="Mikroorganismus">Mikroorganismen</a> wie Bakterien, <a href="Am%C3%B6be" title="Amöbe">Amöben</a> und <a href="Viren" title="Viren">Viren</a> als <i>Bazillus</i> oder <i>Bazille</i> bezeichnet. Die so bezeichneten Organismen bilden aber keine biologisch-systematische Gruppe (<a href="Taxon" title="Taxon">Taxon</a>) und die weitaus meisten von ihnen gehören nicht zur Gattung <i>Bacillus</i>.
</p>

<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Eigenschaften">Eigenschaften</h2></div>
<p>Sie vermehren sich nur unter <a href="Aerob" class="mw-redirect" title="Aerob">aeroben</a> Bedingungen und zwar auch auf einfachen Grundkulturmedien. Alle Arten bilden Lecithinase und <a href="Katalase" title="Katalase">Katalase</a>, die meisten Arten unterscheiden sich in der Verwertung von <a href="Kohlenhydrate" title="Kohlenhydrate">Kohlenhydraten</a> und der Fähigkeit zur aktiven Bewegung. Zur Zersetzung von biotischen <a href="Gewebe_(Biologie)" title="Gewebe (Biologie)">Geweben</a> besitzen sie ein breites Spektrum artspezifischer Enzyme (Bsp.: <a href="Kollagenasen" title="Kollagenasen">Kollagenasen</a>, <a href="Peptidase" class="mw-redirect" title="Peptidase">Proteasen</a>). Einige Vertreter der Gattung bilden <a href="Toxine" class="mw-redirect" title="Toxine">Toxine</a> (beispielsweise <a href="H%C3%A4molysin" class="mw-redirect" title="Hämolysin">Hämolysine</a>).
</p><p>Der <a href="GC-Gehalt" title="GC-Gehalt">GC-Gehalt</a> ihrer DNA ist sehr uneinheitlich. Er liegt bei 32 bis 69&nbsp;%.
</p><p>Als Besonderheit enthalten viele Arten der Gattung <i>Bacillus</i> in ihren <a href="Biomembran" title="Biomembran">Membranen</a> einen hohen bis überwiegenden Anteil verzweigter <a href="Fetts%C3%A4uren" title="Fettsäuren">Fettsäureketten</a>.<sup id="cite_ref-3" class="reference"><a href="#cite_note-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Zur antibiotischen Therapie einer Bacillus-Infektion kommen <a href="Penicillin" class="mw-redirect" title="Penicillin">Penicilline</a>, <a href="Cephalosporine" title="Cephalosporine">Cephalosporine</a>, <a href="Ciprofloxacin" title="Ciprofloxacin">Ciprofloxacin</a>, <a href="Levofloxacin" title="Levofloxacin">Levofloxacin</a>, <a href="Vancomycin" title="Vancomycin">Vancomycin</a> und <a href="Clindamycin" title="Clindamycin">Clindamycin</a> in Betracht.<sup id="cite_ref-4" class="reference"><a href="#cite_note-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Formen_der_Zellen_mit_Sporen">Formen der Zellen mit Sporen</h2></div>

<p>1. Spore zentral <br> 2. Spore terminal mit Einschlusskörper (Protein) <br> 3. Spore terminal, Bakterie keulenförmig aufgetrieben <br> 4. Spore zentral, Bakterie spindelförmig aufgetrieben („Clostridium-Form“) <br> 5. Spore terminal, rund = <i>Plectridium</i> <br> 6. Spore lateral, Bakterie spindelförmig aufgetrieben.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Arten_(Auswahl)"><span id="Arten_.28Auswahl.29"></span>Arten (Auswahl)</h2></div>
<ul><li><i>Bacillus alvei</i> Cheshire &amp; Cheyne 1885 ist ein sekundärer Verursacher der <a href="Europ%C3%A4ische_Faulbrut" title="Europäische Faulbrut">Europäischen Faulbrut</a> bei der <a href="Honigbiene" class="mw-redirect" title="Honigbiene">Honigbiene</a>.</li>
<li><i><a href="Bacillus_amyloliquefaciens" title="Bacillus amyloliquefaciens">Bacillus amyloliquefaciens</a></i> Fukumoto 1943. Rhizobakterium, welches Pflanzenwachstum stimuliert und <a href="Sekund%C3%A4rmetabolite" class="mw-redirect" title="Sekundärmetabolite">Sekundärmetabolite</a> produziert, die Pflanzen-<a href="Pathogene" class="mw-redirect" title="Pathogene">Pathogene</a> unterdrücken.</li>
<li><i><a href="Bacillus_anthracis" title="Bacillus anthracis">Bacillus anthracis</a></i> Cohn 1872. Erreger von <a href="Milzbrand" title="Milzbrand">Milzbrand</a>, als erste Bazillenreinkultur durch <a href="Robert_Koch" title="Robert Koch">Robert Koch</a><sup id="cite_ref-5" class="reference"><a href="#cite_note-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> untersucht, unbegeißelt und von einer <a href="Glutamins%C3%A4ure" title="Glutaminsäure">Glutaminsäurekapsel</a> umgeben.</li>
<li><i><a href="Bacillus_atrophaeus" title="Bacillus atrophaeus">Bacillus atrophaeus</a></i> Nakamura 1989. Verwendet zur Kontrolle von <a href="Sterilisation" title="Sterilisation">Sterilisationsprozessen</a>.</li>
<li><i><a href="Bacillus_cereus" title="Bacillus cereus">Bacillus cereus</a></i> Frankland &amp; Frankland 1887. Weit verbreitetes Bodenbakterium, in verschiedenen Lebensmitteln (insbesondere Reis) häufig nachweisbar. Seine beiden bekannten <a href="Enterotoxin" title="Enterotoxin">Enterotoxine</a> können zur Lebensmittelvergiftung führen. Eine Variante ist <i>B. cereus</i> biovar <i>anthracis</i>, Erreger einer 2016 gefundenen neuen Form des Milzbrands.<sup id="cite_ref-6" class="reference"><a href="#cite_note-6"><span class="cite-bracket">[</span>6<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-7" class="reference"><a href="#cite_note-7"><span class="cite-bracket">[</span>7<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Eine weitere Variante ist <i>B. cereus</i> var. <i>mycoides</i>, welche ein pilzmycelähnliches Wachstum auf der Nährbodenoberfläche aufweist. Es gibt „links-“ und „rechtsdrehende“ Stämme.</li>
<li><i><a href="Bacillus_circulans" title="Bacillus circulans">Bacillus circulans</a></i> Jordan 1890 bildet Kolonien, in denen sich die Bakterienmassen kreisförmig um die Koloniemitte bewegen (daher der Name).</li>
<li><i><a href="Bacillus_coagulans" title="Bacillus coagulans">Bacillus coagulans</a></i> Hammer 1915</li>
<li><i>Bacillus laterosporus</i> Laubach 1916</li>
<li><i><a href="Bacillus_megaterium" class="mw-redirect" title="Bacillus megaterium">Bacillus megaterium</a></i> de Bary 1884 zählt mit den Zellabmessungen bis 2 × 5&nbsp;µm zu den Riesen unter den <a href="Eubakterien" class="mw-redirect" title="Eubakterien">Eubakterien</a>.</li>
<li><i><a href="Bacillus_mycoides" title="Bacillus mycoides">Bacillus mycoides</a></i> Flügge 1886</li>
<li><i><a href="Bacillus_natto" class="mw-redirect" title="Bacillus natto">Bacillus natto</a></i> Ehrenberg 1835</li>
<li><i>Bacillus pasteurii</i> (Miquel 1889) Chester 1898 ist ein Harnstoffzersetzer, der <a href="Urease" title="Urease">Urease</a> bildet und an hohe <a href="PH-Wert" title="PH-Wert">pH-Werte</a> angepasst ist.</li>
<li><i><a href="Bacillus_polymyxa" class="mw-redirect" title="Bacillus polymyxa">Bacillus polymyxa</a></i> (Prazmowski 1880) Macé 1889 (früher: <i>B. asterosporus</i>) hat seinen Namen wegen der starken Schleimbildung. Die Sporen sind im Querschnitt sternförmig.</li>
<li><i>Bacillus pseudoanthracis</i> (<i>B. pseudo-anthracis</i>) (Burri 1894, Hartleb und Stutzer, 1897)<sup id="cite_ref-8" class="reference"><a href="#cite_note-8"><span class="cite-bracket">[</span>8<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></li>
<li><i><a href="Bacillus_pumilus" title="Bacillus pumilus">Bacillus pumilus</a></i> Meyer &amp; Gottheil 1901</li>
<li><i><a href="Bacillus_smithii" title="Bacillus smithii">Bacillus smithii</a></i> Nakamura et al. 1988</li>
<li><i><a href="Bacillus_sphaericus" class="mw-redirect" title="Bacillus sphaericus">Bacillus sphaericus</a></i> Meyer and Neide 1904 bildet Kuhfladen-ähnliche Kolonien.</li>
<li><i><a href="Bacillus_sporothermodurans" title="Bacillus sporothermodurans">Bacillus sporothermodurans</a></i> Pettersson et al. 1996</li>
<li><i><a href="Bacillus_stearothermophilus" class="mw-redirect" title="Bacillus stearothermophilus">Bacillus stearothermophilus</a></i> Donk 1920 ist aufgrund seines Wachstumsoptimums bei 50 – 65&nbsp;°C ein ausgesprochen <a href="Thermophil" class="mw-redirect" title="Thermophil">thermophiler</a> Organismus, unter 30&nbsp;°C wächst er nicht. Er dient als Prüforganismus bei Sterilisationsprozessen.</li>
<li><i><a href="Bacillus_subtilis" title="Bacillus subtilis">Bacillus subtilis</a></i> (Ehrenberg 1835) Cohn 1872. Ein in Heuaufgüssen anreicherbarer Bacillus, und deshalb auch Heubazillus genannt. Einzelne Stämme sind Antibiotikabildner (<a href="Bacitracin" title="Bacitracin">Bacitracin</a>).</li>
<li><i><a href="Bacillus_thuringiensis" title="Bacillus thuringiensis">Bacillus thuringiensis</a></i> Berliner 1915 (Bt) ist ein Insekten<a href="Pathogen" class="mw-redirect" title="Pathogen">pathogen</a>, mit Subspezies <i>Bacillus thuringiensis</i> subspecies <i>kurstaki</i> (Btk)</li>
<li><i><a href="Bacillus_weihenstephanensis" title="Bacillus weihenstephanensis">Bacillus weihenstephanensis</a></i> Lechner 1998! gilt heute als Synonym von <i>B. mycoides</i></li></ul>
<p>Die Art <i>Bacillus larvae</i> White 1906 (Erreger der <a href="Amerikanische_Faulbrut" title="Amerikanische Faulbrut">Amerikanischen Faulbrut</a> bei der <a href="Honigbiene" class="mw-redirect" title="Honigbiene">Honigbiene</a>) wurde inzwischen in eine andere Gattung verschoben und trägt die neue Bezeichnung <i><a href="Paenibacillus_larvae" title="Paenibacillus larvae">Paenibacillus larvae</a></i>, analog heißt <i>Bacillus popilliae</i> Dutky 1940 jetzt <i>Paenibacillus popilliae</i> (siehe auch <a href="Japank%C3%A4fer" title="Japankäfer">Japankäfer</a>).
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Literatur">Literatur</h2></div>
<ul><li>Martin Dworkin, Stanley Falkow, Eugene Rosenberg, <a href="Karl-Heinz_Schleifer" title="Karl-Heinz Schleifer">Karl-Heinz Schleifer</a>, Erko Stackebrandt (Hrsg.): <i>The Prokaryotes.</i> 3. Auflage, Band 4: <i>Bacteria: Firmicutes, Cyanobacteria.</i> Springer Verlag, New York 2006, ISBN 978-0-387-25494-4 (Print), ISBN 978-0-387-30744-2 (Online), <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1007/0-387-30744-3">10.1007/0-387-30744-3</a></span>.</li>
<li>Hans G. Schlegel: <i>Allgemeine Mikrobiologie.</i> Georg Thieme Verlag, Stuttgart 1992, ISBN 3-13-444607-3.</li>
<li>Michael T. Madigan, John M. Martinko: <i>Brock Mikrobiologie.</i> Pearson Studium, 2006, ISBN 978-3-8273-7187-4.</li>
<li>Marianne Abele-Horn: <i>Antimikrobielle Therapie. Entscheidungshilfen zur Behandlung und Prophylaxe von Infektionskrankheiten.</i> Unter Mitarbeit von Werner Heinz, Hartwig Klinker, Johann Schurz und August Stich, 2., überarbeitete und erweiterte Auflage. Peter Wiehl, Marburg 2009, ISBN 978-3-927219-14-4, S. 260.</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Weblinks">Weblinks</h2></div>
<div class="sisterproject" style="margin:0.1em 0 0 0;"><div class="noresize noviewer" style="display:inline-block; line-height:10px; min-width:1.6em; text-align:center;" aria-hidden="true" role="presentation"><span class="mw-default-size" typeof="mw:File"><span title="Commons"></span></span></div><b><span class=""><a class="external text" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Bacillus?uselang=de"><span lang="en">Commons</span>: Bazillus</a></span></b>&nbsp;– Sammlung von Bildern, Videos und Audiodateien</div>
<div class="sisterproject" style="margin:0.1em 0 0 0;"><span class="noviewer" style="display:inline-block; line-height:10px; min-width:1.6em; text-align:center;" aria-hidden="true" role="presentation"><span class="mw-default-size" typeof="mw:File"><span title="Wiktionary"></span></span></span><b><a href="https://de.wiktionary.org/wiki/Bazillus" class="extiw external" title="wikt:Bazillus">Wiktionary: Bazillus</a></b>&nbsp;– Bedeutungserklärungen, Wortherkunft, Synonyme, Übersetzungen</div>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Einzelnachweise">Einzelnachweise</h2></div>
<ol class="references">
<li id="cite_note-1"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-1">↑</a></span> <span class="reference-text"><a href="List_of_Prokaryotic_names_with_Standing_in_Nomenclature" title="List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature">List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature</a>: <style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r261891140">
/* start https://de.wikipedia.org/ */


.mw-parser-output .webarchiv-memento a{color:inherit}


/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20081214223550/http://www.bacterio.cict.fr/b/bacillus.html"><i>Bacillus</i></a> (<span class="webarchiv-memento"><a href="Webarchivierung#Begrifflichkeiten" title="Webarchivierung">Memento</a></span> vom 14. Dezember 2008 im <i><a href="Internet_Archive" title="Internet Archive">Internet Archive</a></i>)</span>
</li>
<li id="cite_note-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-2">↑</a></span> <span class="reference-text">Marianne Abele-Horn (2009), S. 260.</span>
</li>
<li id="cite_note-3"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-3">↑</a></span> <span class="reference-text">T. Kaneda: <i>Iso- and anteiso-fatty acids in bacteria: biosynthesis, function, and taxonomic significance.</i> In: <i>Microbiol. Rev.</i> 55(2); June 1991: S. 288–302, <a class="external mw-magiclink-pmid" rel="nofollow" href="https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1886522?dopt=Abstract">PMID 1886522</a> (freier Volltextzugang).</span>
</li>
<li id="cite_note-4"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-4">↑</a></span> <span class="reference-text">Marianne Abele-Horn (2009), S. 260.</span>
</li>
<li id="cite_note-5"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-5">↑</a></span> <span class="reference-text"><a href="Paul_Diepgen" title="Paul Diepgen">Paul Diepgen</a>, <a href="Heinz_Goerke" title="Heinz Goerke">Heinz Goerke</a>: <i><a href="Ludwig_Aschoff" title="Ludwig Aschoff">Aschoff</a>: Kurze Übersichtstabelle zur Geschichte der Medizin.</i> 7., neubearbeitete Auflage. Springer, Berlin/Göttingen/Heidelberg 1960, S. 42.</span>
</li>
<li id="cite_note-6"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-6">↑</a></span> <span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://journals.plos.org/plosntds/article?id=10.1371/journal.pntd.0004923">Bacillus cereus Biovar Anthracis Causing Anthrax in Sub-Saharan Africa—Chromosomal Monophyly and Broad Geographic Distribution</a>, K. S. Antonation et al. in PNAS Neglected Diseases vom 8. September 2016 <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1371/journal.pntd.0004923">10.1371/journal.pntd.0004923</a></span>, abgerufen am 13. September 2016</span>
</li>
<li id="cite_note-7"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-7">↑</a></span> <span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.zeit.de/wissen/umwelt/2016-09/milzbrand-afrika-tiere-anthrax-infektion-erreger">Milzbrand: Neuer Milzbranderreger infiziert Tiere in Afrika</a>, Saskia Gerhard in Zeit Online vom 8. September 2016, abgerufen am 13. September 2016</span>
</li>
<li id="cite_note-8"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-8">↑</a></span> <span class="reference-text">A. M. Grierson: <i>"Bacillus Anthracoides": A Study of its Biological Characters and Relationships and its Pathogenic Properties under Experimental Conditions.</i> In: <i>The Journal of hygiene.</i> Band 27, Nummer 3, März 1928, S.&nbsp;306–320, <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1017/s0022172400032022">10.1017/s0022172400032022</a></span>, <a class="external mw-magiclink-pmid" rel="nofollow" href="https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20474969?dopt=Abstract">PMID 20474969</a>, <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2167720/">PMC&nbsp;2167720</a> (freier Volltext).</span>
</li>
</ol></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Dieser Artikel wurde von <a class="external text" title="Zuletzt bearbeitet am 2025-01-09" href="https://de.wikipedia.org/wiki/?title=Bacillus&amp;oldid=252065899">Wikipedia</a> herausgegeben. Der Text ist unter <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.de">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a> verfügbar, sofern nicht anders angegeben. Für die Mediendateien können zusätzliche Bedingungen gelten.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>

</body></html>